تبعات زندگی در خانه‌های اشتراکی به‌دلیل افزایش قیمت مسکن چیست؟

از سال 1401 و در نتیجۀ افزایش سرسام‌آور نرخ اجاره‌بها، خصوصاً در کلان‌شهرهایی مثل تهران، شاهد پدیدۀ عجیب و قابل تأملی به نام زندگی در خانه‌های اشتراکی شده‌ایم. رشد و همه‌گیری چنین پدیده‌هایی که از کلان‌شهرها و به‌خصوص تهران شروع شده، در صورتی که ادامه داشته و به شهرهای دیگر هم برسد، چه تبعاتی خواهد داشت؟

فهرست سرتیتر مطالب در مقاله: تبعات زندگی در خانه‌های اشتراکی به‌دلیل افزایش قیمت مسکن چیست؟

تبعات و نتایج فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی زندگی در خانه‌های اشتراکی

دنیای اقتصاد، 23 خرداد 1401

راه‌حل مستأجران گرانی در مواجهه با تورم اجاره بها

مقصود از اجاره‌نشینی مشارکتی; سکونت دو خانوار در یک آپارتمان اجاره‌‌ای; حتی در برخی محله‌های گران‌قیمت شهر نظیر بخش‌های غیرمصرفی; واقع در مناطق یک و دو است.

هرچند در نگاه اول موضوع زندگی در خانه‌های اشتراکی ; بیش از هر چیز یادآور انتخاب خانه‌های دانشجویی یا اقامتگاه‌هایی است که اغلب در مناطق متوسط رو به پایین تهران برای سکونت دو یا چند دانشجو; یا کسانی که با انگیزه شغلی به‌طور موقت و برای مدت چند سال قصد سکونت در پایتخت را دارند، است; اما آنچه اکنون در بازار مسکن رخ می‌دهد; چیزی فراتر از این تعریف اجاره‌نشینی مشارکتی است.

 

نحوه زندگی در خانه‌های اشتراکی

در بهار امسال گروهی از مستاجران که توان پرداخت اجار‌ه‌های افزایش یافته در محله‌های مختلف تهران را نداشته‌اند; و در عین حال بنا به دلایل مختلف; «مهاجرت از تهران به حومه» نیز انتخاب آنها نبوده است; ناگزیر واکنش دیگری به بازار ملتهب اجاره‌بها نشان دادند; و آن سکونت در خانه‌های اجاری مشترک بود. برخلاف روال سال‌های گذشته; که چنین انتخابی فقط در مورد خانه‌های دانشجویی یا پانسیون‌های شغلی صورت می‌گرفت; اکنون شهروندانی دست به این انتخاب می‌زنند که سال‌هاست به صورت انفرادی در خانه‌های واقع در مناطق متوسط و حتی متوسط به بالای تهران سکونت داشته‌اند; اما امسال دیگر از عهده پرداخت هزینه‌های سنگین اجاره خانه در محله‌های مطلوب خود برنمی‌آیند. انتخاب این گروه سکونت مشترک دو خانوار با نسبت خویشاوندی نزدیک در یک خانه اجاری است. به‌عنوان مثال سکونت یک فرزند; اعم از متاهل یا مجرد قطعی; که پیش‌تر در خانه اجاری دیگری سکونت داشته است; به‌طور مشترک با والدین در یک واحد آپارتمان رواج زیادی پیدا کرده; و پرداخت اجاره‌بها نیز میان دو عضو خویشاوند و هم‌خانه تقسیم شده است. اینکه دهک‌های متوسط رو به بالا; که سابقه چند سال اجاره‌نشینی در بهترین واحدهای مسکونی اجاری تهران را داشته‌اند; اکنون برای حفظ کیفیت نسبی شرایط سکونتی خود ناگزیر به زندگی در خانه‌های اشتراکی شده‌اند; رخدادی است که نشان‌دهنده عمق وخامت حال بازار اجاره‌بها و شرایط تورمی اعجاب‌انگیزی است که در این بازار حاکم شده است.  

تفاوت‌های معنادار بین نرخ‌های تورم اجاره، تورم مسکن و تورم عمومی

گروهی از موجران برای پیشگیری از قرار گرفتن در معرض دردسرهای ناشی از شکایت احتمالی مستاجران به شوراهای حل اختلاف بابت نقض احتمالی «تمدید اجباری با مستاجران با نرخ مشخص در سال‌های بعدی»، به کلی از بازار اجاره خارج شدند. این واکنش عملا موجب سرکوب عرضه و کاهش تعداد واحد اجاری موجود در بازار شد و درنتیجه قیمت اجاره‌بها نیز در معرض افزایش بیش از پیش قرار گرفت.

عرشه آنلاین، 9 اسفند 1401

هرچند در بعضی از این خانه‌ها این موضوع پذیرفته شده است و گاهی زندگی را برای اعضای خانه راحت‌تر کرده; چراکه بار اقتصادی و کارهای روزمره یک خانه و خانواده بین حاضرین تقسیم می‌شود; اما غالب افراد دلیل این سبک زندگی را یک جبر اقتصادی می‌دانند.

از پشت‌بام‌ خوابی تا خانه‌های اشتراکی

مشکل مسکن در تهران خروجی‌های زیان‌بار اجتماعی زیادی ازجمله پشت‌بام‌ خوابی; موتورخانه‌نشینی; گورخوابی و اتوبوس‌خوابی داشته; و حالا به خانه‌های اشتراکی رسیده است; که در فرهنگ ایرانی‌ها با حضور خانواده و اقوام پیشینه منحصر به خود را دارد. اما این‌بار با همخانه‌شدن افراد با غیر از اعضای خانواده و اقوام خود; برای تقسیم کردن هزینه‌ها شکل نو به خود گرفته است.

غیراخلاقی‌ترین شکل اجاره خانه که در تهران مُد شد.

عبدالوهاب شهلی‌بر; جامعه‌شناس فعال در حوزه مسکن; اعتقاد دارد با شرایط موجود باید فرهنگ خانه‌های اشتراکی را پذیرفت. او در این باره به «هم‌میهن» می‌گوید: «درست است که توانایی تهیه مسکن مستقل از دسترس بسیاری از طبقات جامعه که دیگر تنها مربوط به قشر ضعیف نیست; و به قشر متوسط هم رسیده، خارج شده است; اما اگر سبک زندگی اشتراکی به لحاظ حقوقی و فرهنگی به رسمیت شناخته شود; می‌تواند یک راه‌حل موقت برای مسکن بعضی اقشار جامعه باشد.

 

بیشتر بخوانید: با 60 میلیون تومان پول رهن در کدام مناطق تهران و با چه امکاناتی می‌توان خانه رهن کرد؟

  شهلی‌بر بزرگترین پیامد خانه‌های اشتراکی را ازدواج اجباری می‌داند: «شاید بزرگترین پدیده‌ای که بتوان به آن اشاره کرد; پدیده‌ ازدواج‌های غیررسمی است که گاهی غیر از مسائل عاطفی; حاصل مسائل اقتصادی است. یعنی آنکه یک نفر توان تهیه مسکن و هزینه‌های مازاد آن را به تنهایی ندارد; در عین حال شرایط ازدواج رسمی را هم ازنظر روانی، هم ازنظر اقتصادی ندارد; پس تصمیم می‌گیرد به ازدواج غیررسمی روی بیاورد. در موردی دیگر; در خانه‌های اشتراکی به مرور روابط عاطفی شکل می‌گیرد و آن موقع شاید ازدواج را راه‌حل نجات خود از زندگی حال حاضرشان بدانند. این امر یک آسیب است; چراکه ازدواج نباید راهی برای رهایی تعبیر شود.»

اخبار ساختمان، 2 خرداد 1402

افزایش رهن و اجاره برای تأمین هزینه‌های اقتصادی است

وقتی حال اقتصاد خوب نیست و نرخ تورم روزبه‌روز در حال افزایش است; به‌طوری که از کنترل خارج می‌شود، حتماً پیامدهای ناگواری برای مردم و جامعه به دنبال خواهد داشت. یکی از این پیامدها مشکل در تأمین مسکن است.

در چنین شرایطی هر فردی سعی می‌کند از ظرفیت‌های موجود خود برای جبران هزینه‌ها و خلأهایی که به‌واسطه گرانی به او وارد شده استفاده کند; که داشتن مسکن و بالا بردن نرخ رهن و اجاره آن; نمونه‌ای از این ظرفیت‌هاست.  

علت ایجاد پدیده زندگی در خانه‌های اشتراکی

از آنجایی که مسکن یک امر ضروری و داشتن یک سرپناه نیاز اساسی برای همه مردم است; وقتی نتوانند به‌تنهایی آن را تأمین کنند، به مسکن‌های اشتراکی رو می‌آورند. مسکن اشتراکی نکته مثبتی ندارد و تماماً پیامد منفی است. مسکن اشتراکی انتخابی بین بد و بدتر، بین چادرنشینی و بی‌سرپناهی است. در مسکن اشتراکی به شکل جدید، ارتباطات و نسبت‌ها مانند گذشته وجود ندارد.

آرامش و آزادی عمل انسان‌ها در خانه اشتراکی از بین می‌رود.

همین‌طور متراژ خانه پایین می‌آید و ساکنان حتی اگر یک فرزند داشته باشند، اتاق مشترک پدر و مادر با فرزند پیامدهای منفی را به دنبال خواهد داشت.

بحث دیگر افزایش اختلاف و درگیری بین اعضای خانواده است. وقتی یک خانواده در محیط خیلی کوچک و مشترک زندگی می‌کنند، اختلاف و درگیری میان آن‌ها افزایش می‌یابد و طبعاً به تحصیل فرزندان آسیب می‌رساند.

همچنین نداشتن ارتباط با آشنایان و صله‌رحم، مسائل و مشکلاتی دیگری است که بین اعضای دو یا چند خانواده رخ می‌دهد.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

در طول چهار سال اخیر بازار مسکن تحت تاثیر انتظارات تورمی قرار گرفت و مادامی که التهاب در بازارهای موازی مثل ارز و سکه حاکم بود، انتظارات تورمی شکل‌گرفته در جامعه بلافاصله اثر خود را روی بازار مسکن نشان می‌داد. به دنبال افزایش قیمت مسکن ناشی از انتظارات تورمی، روند رشد اجاره‌بها نیز تحت تاثیر جهش مسکن سرعت بیشتری پیدا می‌کرد.

تنها چاره این اقتصاد درمانده، تصحیح اقتصاد کلان کشور است. وقتی مدیریت نقدینگی نیست و در مقابل کسری بودجه‌های عظیمی وجود دارد و همچنین روابط اقتصاد خارجی خراب است، مشخص است که بر اقتصاد کشور و به‌خصوص بازار مسکن هم تاثیر مخرب خود را خواهد داشت.