افزایش قیمت اجاره در تهران تا آنجا پیش رفته که اجاره آپارتمانی کوچک در مناطق جنوبی را هم برای بخش زیادی از مردم دشوار کرده است. وضعیت اجارهبها در بازار مسکن تقریباً معادل همۀ حقوق یک کارگر در سال 1402 است. در چنین وضعیتی مردم دستشان به کجا بند است و چطور باید سقف بالای سرشان و سایر هزینههای زندگی را در این وضعیت تورمی تأمین کنند؟
فهرست سرتیتر مطالب در مقاله: افزایش قیمت اجاره در تهران تا کجا ادامه دارد؟
بررسی وضعیت افزایش قیمت اجاره در تهران و ناتوانی کارگران از پرداخت اجارهبها
ابتکار نیوز، 21 فروردین 1402
بسیاری از کارشناسان حوزه کار بر این باور بودند که با وجود افزایش ۵۷ درصدی دستمزدها در سال 1401; باز هم فاصله حداقل حقوق با سبد معیشت 3 میلیون تومان شد; که البته بعد از گذشت چند ماه از شروع سال; این فاصله به دلیل بالا رفتن نرخ تورم و افزایش قیمتها; افزایش قابلتوجهی پیدا کرد; تا جایی که امروز در خوشبینانهترین حالت، دستمزد ۶ میلیون تومانی، تنها کمتر از 10 روز هزینههای اساسی یک خانوار را تامین میکند.
بررسی وضعیت میزان دستمزد کارگران در سال 1401 و 1402
در عین حال آخرین رقم سبد معیشت که از سوی کمیته مزد برای سال 1402 اعلام شد; 12 میلیون و 479 هزار و 500 تومان بود; که کارگران این رقم را قبول نکردند; و رقم پیشنهادی خود برای کمیته مزد را 17 میلیون و 447 هزار و 160 تومان اعلام کردند; که این رقم هم مورد قبول واقع نشد.
دستمزد کارگران در سال گذشته 57 درصد افزایش پیدا کرد و برای سال ۱۴۰۰ نیز ۳ درصد رشد داشت. حال دستمزدها 27 درصد رشد داشته است; یعنی 30 درصد کمتر از نرخ تورم کنونی.
نتیجه مصوبه غیرقانونی دستمزدها در سال 1402
نتیجه مصوبه غیر قانونی مزد ۱۴۰۲ چیزی جز تولید فقر و افزایش آسیبهای اجتماعی; و رشد بزهکاری و خطر از همپاشیدگی خانوادهها نخواهد بود.
به گزارش ایلنا، کارگران از افزایش دستمزد ۱۴۰۲ ناراضی هستند. این نارضایتی عمومی است و به گروه یا دستۀ خاصی تعلق ندارد.
یک فاصلۀ ۸ تا ۱۰ میلیون تومانی میان هزینههای زندگی و دستمزد ۱۴۰۲ وجود دارد. نکته اینجاست که این شکاف مزدی در سال قبل (۱۴۰۱)، بین 3 تا ۴ میلیون تومان بود; اما امسال رشد بیش از 100 درصد داشته است.
احسان سلطانی; کارشناس اقتصادی; در رابطه با میزان صعود قیمت دلار در دو سال گذشته میگوید:
قیمت دلار در کمتر از ۲ سال از ۲۳،۴۰۰ تومان در اردیبهشت ۱۴۰۰; با ۱۲۰ درصد افزایش به بیش از ۵۰،۰۰۰ تومان در اسفند ۱۴۰۱ و فروردین ۱۴۰۲ صعود کرد; آن هم در حالی که دلار شوک قیمت ۵۳۰ درصدی را در دولت روحانی تجربه کرده بود.
قانونی دانستن افزایش دستمزد
چگونه میتوان در این شرایط از افزایش ۲۷ درصدی دستمزد دفاع یا ادعا کرد که قانون رعایت شده است؟!
احسان سهرابی; فعال کارگری; مزد ۱۴۰۲ را غیر قابل دفاع دانسته و میگوید: باید آییننامه شورای عالی کار تغییر کند; تا کارگران در این جلسات دارای وزن و امضا شوند.
بیانگیزگی برای دستمزد ۸ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی
در چنین وضعیتی کارگران هیچ انگیزهای برای مصوبات جانبی و بدونِ حاصل; مثل تصویب حق مسکن ۹۰۰ هزار تومانی یا برداشتن شرط ۷۲۰ روز بیمهپردازی برای دریافت حق اولاد ندارند. مگر مجموع این مولفهها روی هم چقدر است؟
محمدی; کارگر یک تولیدی در تهران میگوید: برای حقوقی که روی همرفته ۸ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است; یا برای حق مسکنی که فقط ۹۰۰ هزار تومان است; نمیتوانیم ذوقزده و خوشحال باشیم. کرایه خانه ماهانه من در تهران ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است; یعنی بیشتر از تمامِ دستمزدم! مسئولانی که مدافع دستمزد و مدعی قانونی بودن آن هستند; توضیح دهند که منِ نوعی چطور باید زندگیام را بچرخانم؟
انصاف نیوز، 25 فروردین 1402
فاصله ۸ تا ۱۰ میلیون تومانی میان هزینههای زندگی و دستمزد ۱۴۰۲ وجود دارد. این شکاف مزدی در سال قبل (۱۴۰۱)، بین 3 تا ۴ میلیون تومان بود; که امسال رشد بیش از ۱۰۰ درصد داشته است.
کارگران از افزایش ۲۷ درصدی دستمزد امسال ناراضی هستند; زیرا هزینههای زندگی بیشتر از حقوق دریافتی است.
آخرین گزارش خط فقر معاونت رفاه وزارت کار نشان داد که «هزینههای ریالی زندگی» کمتر از ۱۵ میلیون تومان نیست. محاسبات منحصر به طبقهی کارگر; سبد معیشتِ حداقلی را بیش از ۱۸ میلیون تومان در هرماه تخمین زد.
رشد دلار در یک سال: ۱۲۰ درصد
احسان سلطانی; کارشناس اقتصادی; در رابطه با میزان صعود قیمت دلار در دو سال گذشته گفت:
قیمت دلار در کمتر از ۲ سال از ۲۳، ۴۰۰ تومان در اردیبهشت ۱۴۰۰ با ۱۲۰ درصد افزایش به بیش از ۰۰۰، ۵۰ تومان در اسفند ۱۴۰۱ و فروردین ۱۴۰۲ صعود کرد، آن هم درحالیکه دلار شوک قیمت ۵۳۰ درصدی را در دولت روحانی تجربه کرده بود.
دولت پس از حذف ارز ترجیحی که منجر به تورم قیمت غذا شد; شوک سوم قیمت ارز (پس از شوکهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹) را کلید زد; آن هم در شرایطی که ادعا میکرد حذف ارز ترجیحی منجر به کاهش قیمت ارز خواهد شد.
تجارت نیوز، 26 اردیبهشت 1402
مسئله افزایش بیرویه اجارهبها و مشکلات ناشی از آن برای مردم; اکنون بر کسی پوشیده نیست.
با گذشت حدود دو ماه از سال جدید; مستاجران برای تمدید قرارداد آپارتمان خود با مشکل مواجه شدهاند; و از سوی دیگر در صورت تمایل برای تخلیه; از یافتن آپارتمانی جدید و مناسب با بودجه خود، ناتوانند.
کف قیمت اجاره در تهران
امسال پایه حقوق کارگران حدود هفت میلیون و ۹۰۰ هزار تومان اعلام شده است.
گفته میشود به طور معمول خانوارها باید یکسوم از درآمد ماهیانه خود را برای هزینههای مربوط به مسکن پرداخت کنند; که با توجه به دستمزد امسال کارگران; به عبارتی مبلغی حدود 2 میلیون و ۷۰۰ هزار تومان خواهد بود.
اما با این حدود قیمت اجاره و رهن بین ۳۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان; در چه مناطقی از تهران و با چه امکاناتی میتوان خانه اجاره کرد؟
بررسی فایلهای اجاره نشان میدهد برای خانهای با حداقل متراژ; یکخوابه و تقریبا با اجاره سه میلیون تومانی و رهن زیر ۱۰۰ میلیون تومان; گزینههای بسیار محدودی وجود دارد.
بر این اساس واحد مسکونی ۴۵ متری و ۱۷ ساله در منطقه ۱۰ تهران و در محدوده خیابان سلیمانی; واقعشده در ساختمانی بدون آسانسور و پارکنیگ و در طبقه چهارم; ۱۰۰ میلیون تومان رهن و دو میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اجاره دارد.
برای واحدی ۳۵ متری و ساخت سال ۱۳۹۰ نیز در محدوده آهنگ; ۶۰ میلیون رهن و سه میلیون تومان اجاره تعیین شده است. این آپارتمان هم مانند فایل قبلی در طبقه چهارم واقع شده است، در حالی که ساختمان آسانسور ندارد.
صعود اجارهبها در تهران
با افزایش قیمت اجاره در تهران تا حدود پنج میلیون تومان; گزینههای بیشتری میتوان یافت; هر چند پرداخت ماهانه پنج میلیون تومان نیز برای قشر بزرگی از خانوارهای کشور با وجود تورم روزافزون در دیگر بخشها غیرممکن است.
بررسی فایلهای اجاره نشان میدهد برای آپارتمانی ۴۰ متری در منطقه جیحون و طبقه همکف; که ساخت آن به سال ۱۳۸۲ بازمیگردد; ۱۰۰ میلیون تومان رهن و 4 میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اجاره تعیین شده است.
برای مورد دیگری نیز در منطقه اسکندری، ۵۰ متری و با عمری ۱۳ ساله; ۱۰۰ میلیون تومان رهن و پنج میلیون تومان اجاره در نظر گرفته شده است. این آپارتمان نیز مانند آپارتمانهای قبلی امکاناتی ندارد.
برای فایلی ۵۵ متری نیز که ساخت آن به سال ۱۳۹۰ بازمیگردد ۸۰ میلیون تومان رهن و چهار میلیون و ۶۰۰ هزار تومان اجاره ماهانه تعیین شده است.
درمجموع میتوان گفت واحدهایی با این حدود قیمتی، متراژی پایینتر از ۵۵ متر، سال ساخت بالای ۱۰ سال و ساختمانی بدون پارکینگ و انباری دارند.
جهش قیمتها در بازار مسکن
افزایش قیمت اجاره در تهران با آغار فصل جابجایی مستأجران در سال ۱۴۰۲ به عرصهای برای طغیان قیمت تبدیل شده است.
براساس آخرین آمارهای منتشر شده از سوی بانک مرکزی، شاخص بهای اجاره مسکن در سه ماهه سوم سال ۱۴۰۱ نسبت به سه ماه دوم همان سال ۱۶.۸ درصد افزایش را تجربه کرده است. این در حالی ست که نرخ اجاره بها در سه ماهه دوم سال ۱۴۰۱ نسبت به سه ماهه قبل نیز ۱۲.۴ درصد رشد کرده بود.
به عبارت دیگر از انتهای بهار سال ۱۴۰۱ تا انتهای پاییز همان سال نرخ اجاره بها ۲۹.۲ درصد رشد کرده است; در حالی که مصوبه افزایش سقف اجاره این رشد را تا حداکثر ۲۵ درصد تعیین کرده بود. به معنای دیگر این مصوبه به دلیل نداشتن ضمانت اجرایی مطمئن اثری در بازار نداشته است.
مشکل بیشتر در بازار اجاره زمانی مشخص میشود که درمییابیم میزان رشد اجارهبها در فصل پاییز سال ۱۴۰۱ را نسبت به فصل پاییز سال ۱۴۰۰ معادل ۴۶ درصد افزایش را تجربه کرده است.
افزایش قیمت اجاره در تهران : نتیجهگیری
بدیهی است که با این میزان افزایش اجارهبها در کلانشهری مانند تهران و دیگر کلانشهرها، در آیندهای نه چندان دور، اجاره واحدی حداقلی و تقریباً بدون هیچ گونه امکانات نظیر انباری و آسانسور، برای قشر بزرگی از مردم غیرممکن میشود و این مسئله خود مقدمهای برای بروز معضلات اجتماعی، خانوادگی و دیگر زوایای پنهان در این زمینه خواهد بود.
