تهران شهری که فراز و نشیبهای بسیاری دیده و وقایع تاریخی بیشماری را در دل خود جای داده است. تهران از گذشته تا کنون دگرگونیهای بسیاری داشته و هرروز بیشتر از پیش; به سمت مدرنیته و کلان شهر شدن پیش رفته است. اما همچنان میتوان دیدنی های تاریخی تهران را که وقار و جلوه خاصی به آن داده و گردشگران بسیاری را هر ساله به سمت خود میکشد; مشاهده کرد و از دیدنشان لذت برد.
فهرست سر تیتر مطالب در مقاله: دیدنی های تاریخی تهران، آشنایی با 9 جاذبه گردشگری قدیمی تهران
1. بازار تهران از دیدنی های تاریخی شهر تهران
بازار تهران از دیدنی های تاریخی تهران محسوب میشود و جاذبههای تاریخی و گردشگری بسیاری دارد. مجموعه بازار تهران در ضلع جنوبی خیابان ۱۵ خرداد و حد فاصل آن با خیابانهای مولوی، خیام و ۱۷ شهریور; در بافت قدیمی و تاریخی شهر واقع شده و از گذشته تا به امروز از مهمترین بازارها و مراکز تجاری و بازرگانی کشور محسوب میشود; و از آن بهعنوان قلب اقتصاد ایران یاد میکنند. زیرا بخش اعظم فعالیتهای اقتصادی در این محل رخ میدهد. این بازار که یادگار عصر قاجار است در بافت قدیمی تهران بنا شده و برای گردشگران داخلی و خارجی جذاب و دیدنی است.
بازار تهران همه چیز را برای هر نوع سلیقه با هر بودجهای در خود جای داده است; از بناهای قدیمی و تيمچه و سرا تا پاساژهای چند طبقه و شیک; از رستورانهای سنتی تا فست فودها، كاروانسرا، كالسكه و... به همین دلیل همواره مورد توجه تمام اقشار جامعه، قرار دارد. بازار بزرگ تهران در سال ۱۳۵۶ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته و ثبت شد. از لحاظ مساحت، وسعت بازار تهران حدود ۱۰۵ هکتار است. این بازار مجموعهای است با حضور خردهفروشها، عمدهفروشها، کارگاههای تولیدی، انبارهای کالا و... که در این مکان مستقر هستند.
2. عمارت مسعودیه
عمارت مسعودیه تهران; یکی از دیدنی های تاریخی تهران و یکی از معروفترین و زیباترین عمارتهای تاریخی ساخته شده در عهد قاجار است. این عمارت نیز مانند هر بنای تاریخی دیگری وقایع و رویدادهای بسیاری را به خود دیده است. اولین وزارتخانه آموزش و پرورش در این مکان بنا شده و اولین کتابخانه رسمی شهر تهران; در زمانی دیگر به این بنا اضافه گشته. عمارت مسعودیه به دلیل طراحی و بافتش برای علاقمندان به هنر عکاسی یکی از محبوبترین جاذبههای تهران محسوب می شود.
معمار این بنای زیبا و تاریخی استاد شعبان معمار باشی است و از طرفی باغ این عمارت; با دستور مسعود میرزا حاکم اصفهان، ملقب به ظلالسلطان فرزند ناصرالدین شاه، ساخته شده است. در واقع نام این عمارت نیز برگرفته از نام مسعود میرزا بوده و به "مسعودیه" شهرت یافته است. بعضی از تزیینات به کار رفته در ساخت این بنا عبارتند از; گچبری، کاشیکاری، خطاطی، نقاشی دیواری و... به طور کلی هنر و ظرافت در طراحی معماران ایران زمین در تمامی این بناهای تاریخی به وضوح، قابل مشاهده است.
3. کاخ سعدآباد
و اما کاخ سعدآباد، عمارت باشکوه و با عظمتی که یکی از برجستهترین دیدنی های تاریخی تهران و ایران معاصر است. مجموعه ای تاریخی، فرهنگی که یکی از جذابترین جاهای دیدنی تهران به شمار میرود. آخرین پادشاهان ایران در دورههای قاجار و پهلوی، در مجموعه کاخ سعدآباد زندگی کردهاند. اطراف کاخهای سعدآباد پوشیده از باغ و درخت و سرسبزی است; و قدم زدن در میان طبیعت زیبای این باغ نیز گذران لحظات را دلچسبتر میکند.
مجموعه کاخ سعدآباد یکی از سه مجموعه کاخ زیبا و تاریخی منطقه شمیرانات شهر تهران به شمار میرود و رضاخان به مرور زمان; بر تعداد کاخها و بناهای مجموعه سعدآباد افزوده است. که به این ترتیب با بنا شدن باقی مجموعههای این عمارت; شکوه و عظمت کاخ سعدآباد چندین برابر شد. کاخهای ساخته شده در این مجموعه به اعضای خانواده رضا شاه پهلوی تعلق داشتند. امروزه بسیاری از گردشگران از داخل و خارج از کشور در سفر به تهران از این مجموعه زیبا با جاذبههای تاریخی، فرهنگی و طبیعی بازدید میکنند.
4. کاخ سبز از جاذبه های گردشگری و تاریخی تهران
یکی از زیباترین و چشمنوازترین بناهای موجود در مجموعه کاخ سعدآباد; و شاید بتوان گفت زیباترین بنای این عمارت، کاخ سبز است. این ساختمان در اواخر دوره قاجار ساخته شد و در سالهای اولیه دوره پهلوی مورد بازسازی قرار گرفت. رضا خان حدود یک سال در این کاخ زندگی کرد و پس از آن بنای کاخ سبز تبدیل به خانه و مکانی برای استقرار میهمانان و پذیرایی از آنان شد. سنگهای مرمر سبز این بنا را از معادن استانهای زنجان و خراسان آوردهاند. یک دست فرش دستبافت ظریف و خوشنقش و ناب ایرانی و آیینهکاریهای این کاخ، از ویژگیهای دیگر آن هستند.
درون کاخ سبز مملو از آینهکاریهای ظریف، کاشیکاری و گچبری است. تذهیب دیوارهای داخل کاخ سبز را استاد حسین بهزاد انجام داده و شاگردان استاد صنیع خاتم، داخل کاخ سبز را به ظرافت هرچه تمامتر خاتمکاری کرده و اتاق خواب رضا پهلوی را نیز روبهروی تالار آینه کاخ سبز، با چشمانداز رو به دربند، تعبیه کرده بودند.
5. کاخ نیاوران
قدمت این کاخ به زمان قاجار برمیگردد و در گذشته به دلیل وجود نیزار در آن منطقه آنجا را نِیآوران مینامیدند; که در طول زمان به نیاوران شهره شد. این عمارت در عین سادگی بسیار باشکوه و مدرن بوده و به عنوان محل زندگی خاندان پهلوی طراحی شده است. ویژگی جالب توجه و برجستهای که این عمارت را از سایر کاخهای این مجموعه متمایز میکند; سقف متحرک آن میباشد که امکان استفاده از نور خورشید و تماشای درخشش و زیبایی ستارگان در شب را برای اهالی این عمارت به ارمغان میآورد. کاخ نیاوران در شمال شرق تهران (شمیرانات) قرار داشته و پس از انقلاب تبدیل به موزه شده است. این مجموعه تا سال ۱۳۷۸ همراه با مجموعه سعدآباد بطور مشترک اداره می شد ولی از آغاز سال ۱۳۷۹ رسما استقلال یافت.
6. کاخ گلستان
این کاخ به لطف هنر معماری و زیبایی منحصربهفردش از جمله آثار جهانی ایران است که نامش در فهرست میراث یونسکو قرار دارد. با توجه به وقوع رخدادهای تاریخی مهم در این محل; کاخ گلستان تبدیل به سندی زنده از تاریخ ایران شده است. این مجموعه از دیدنی های تاریخی تهران به حساب میآید. در بافت قدیمی شهر واقع شده و به لحاظ ظرافت معماری و ارزش آثار هنری و تاریخیاش; یکی از مهمترین بناهای تاریخی کشور نیز محسوب میشود و به همین دلیل همواره در طول سالیان; شاهد حضور و تحسین گردشگران داخلی و خارجی بسیاری است.
این عمارت از بخشهای مختلفی همچون ايوان تخت مرمر، تالار سلام، تالار آينه، تالار سفرهخانه، خلوت كريمخانی; تالار برليان، عمارت بادگير، كاخ شمسالعماره، تالار الماس و.. تشکیل میشود. ایوان تخت مرمر متعلق به دوران کریمخان زند و از قدیمیترین بناهای مجموعه گلستان میباشد; و قدمت آن به دههها قبل از دوران قاجار برمیگردد و بیش از ۴۴۰ سال تاریخ را با خود همراه کرده است. در حال حاضر مساحت این کاخ به 5/4 هکتار میرسد که متاسفانه به اندازه یک دهم وسعت اولیهاش است; عمارتی که محل سکونت پادشاهانی همچون آقامحمدخان، فتحعلیشاه، ناصرالدینشاه، مظفرالدینشاه و احمدشاه قاجار بوده است.
| مطلب پیشنهادی: تهران گردی، آشنایی با برخی جاذبه های دیدنی شهر تهران |
7. دربند
دربند، منطقه کوهستانی چشم نواز با آبوهوای بسیار دلپذیر بوده و بین ورزشدوستان; گردشگران و اهالی تهران همچنان معروف است و اکثرا از دربند; بهعنوان اولین گزینه تفریحی و گردش توریستهای خارجی و داخلی یاد میکنند. پس از دربند منطقههای فشم، لواسان، درکه و فرحزاد پیشنهادهای بعدی هستند. دربند در ابتدا و پیش از آنکه بخشی از تهران محسوب شود; یک دهکده بود. ولی امروزه از محلههای قدیمی شمال تهران به شمار میرود.
از محلههای قدیمی دربند میتوان مرغ محله (مغ محله)، کلاغ پر، کنارمحله و سربند را نام برد. از میدان دربند، پیشروی گردشگران و علاقمندان به پیادهروی، مسیری به مسافت حدود ۲۵۰ متر قرار دارد. در آنجا کافهها و رستورانها مملو از مشتری هستند. و البته دربند به فروش خوراکیهای خیابانی بسیار معروف است و طرفداران بسیاری دارد. انواع و اقسام مغازهها در آنجا فعالیت میکنند; و به فروش خوراکیهای هوسبرانگیز و دلچسب از لواشک و ترشک تا باقالی پخته و لبو و... مشغول هستند.
شبهای دربند همواره بسیار پرطرفدار و معروف بوده و بسیاری از افراد شبها را نیز در آن فضا میگذرانند; و از زیبایی شبهای دربند بهره مند میشوند. بهخصوص که روشنایی کلیه کافهها، رستورانها و مغازهها جذابیت بصری خاصی به این منطقه میدهد. قدمت دهکده دربند به ۲۰۰ سال قبل برمیگردد. به روایت مردم بومی دربند; اولین بار افرادی از طالقان به این منطقه کوچ کردند و تشکیل خانواده دادند و به این ترتیب، منطقه دربند را بنیان نهادند. موقعیت عالی دربند باعث شده بود که در دوره قاجار این منطقه مورد توجه بسیاری از شاهزادگان قرار بگیرد; و بسیاری از افراد ثروتمند و پادشاهان اقامتگاههای ییلاقی خصوصی برای خود بسازند.
8. مسجد سپهسالار
از دیگر بناهای قدیمی و تاریخی و دیدنی شهر تهران، مسجد سپهسالار نام دارد. طراحی مسجد و مدرسه سپهسالار را «میرزا مهدی خان شَقاقی» بر عهده داشت. سپهسالار، به سبک مسجدهای قدیم ایرانی و بسیار با عظمت است. باغچه ها و وجود حوض آبی در حیاط، گنبدی زیبا بر روی صحنی وسیع و ایوانهایی که در چهار طرف آن قرار دارند; از ویژگیهای این بنا است. بنای باشکوهی که به عنوان بزرگترین مسجد – مدرسه تهران شناخته شده است.
با دیدن این عمارت متوجه میشوید که برای طراحی این بنا از نمونه های ایرانی مثل مدرسه چهارباغ و مسجد جامع اصفهان و همچنین مسجد ایاصوفیه استانبول الهام گرفته شده است. هشت گلدسته و گنبدسازی با سبک ویژهای که در مسجدهای ترکیه به چشم میخورند، دلیل این ادعاست.
ساعتی با سه ناقوس که در سال 1880 میلادی، ابتدا در فرانسه ساخته شد و بعد به این مجموعه انتقال یافت; از دیدنیهای مسجد سپهسالار محسوب میشود. این ساعت بر روی اتاقکی به ارتفاع پنج متر با بدنه کاشیکاری نصب شده و در میان دو گلدسته بر روی ایوان شمالی مسجد خودنمایی میکند. مجموعه سپهسالار که به «مسجد و مدرسه عالی شهید مطهری» نیز مشهور است، از جمله آثار بی نظیر میدان بهارستان است. وقایع تاریخی بیشماری که در میدان بهارستان اتفاق افتاده; از تجمعات و تظاهرات طرفداران مصدق گرفته تا به توپ بستن مجلس و همچنین ترور میرزا علیاصغر اتابک، صدراعظم قاجارها و..، همه و همه را به چشم دیده است.
9. موزه ایران باستان
بزرگترین، قدیمیترین، غنیترین و مهمترین موزه در کشورمان; موزه ملی ایران است که با نام موزه ایران باستان نیز شناخته میشود. این موزه دارای دو بخش است; بخش ایران باستان و بخش ایران اسلامی. در بخش ایران باستان; اشیای تاریخی از دوران پارینه سنگی تا دوران ساسانی به نمایش درآمده است و در بخش اسلامی; آثار دوران پس از اسلام به چشم می خورد.
موزه ملی ایران بهعنوان اولین موزه رسمی کشور و موزه مادر; با زیربنای بیش از ۲۰ هزار متر مربع و مساحت ۱۸ هزار مترمربع میباشد; که شامل دو بخش موزه ایران باستان و موزه باستانشناسی و هنر اسلامی است. کتابخانه موزه ملی ایران نیز همزمان با تأسیس موزه ملی بنا شده است; و همواره یکی از کتابخانههای غنی و مهم ایران به شمار می رفته است.
این کتابخانه دارای منابع وزین با قدمت تاریخی بسیار و کتابهای بسیار با ارزشی در زمینه باستانشناسی و تاریخ بوده است; که در آن از جمله کتابهای خطی و چاپ سنگی مانند مجمعالفصها، ناسخالتواريخ; چاپسنگی قرآن مجيد كه متعلق به دوره قاجاريه است نگهداری میشود.
این موزه دارای امکاناتی از قبیل گالری صنایع دستی و کافه رستوران نیز میباشد; که گردشگران در صورت تمایل میتوانند از خدمات آن بهرهمند شوند.
