یکی از با ارزشترین و مشهورترین آثار هنری و صنایع دستی ایران; صنعت و هنر فرشبافی یا قالیبافی است. فرش ایرانی قدمت دیرینه و تاریخچه بسیار درخشان دارد. در گذشته هنر فرشبافی ایرانی، حرف اول را در دنیا میزده و یکی از هدایای باشکوه و ارزشمند برای پادشاهان سرزمینهای دیگر; فرش ایرانی بوده است. علاقه بسیار زیاد گذشتگان اشراف، به فرشهای بینظیر ایرانی در کاخها و موزههای اروپایی، مثل کاخ ناپلئون در پاریس، کاملاً مشهود است.
فهرست سر تیتر مطالب در مقاله: فرش ایرانی، آشنایی با این هنر ناب و کاربرد آن در دکوراسیون مدرن
فرش ایرانی همیشه به قدری پر طرفدار و محبوب بوده که از گذشته تا به حال در انواع سبکهای چیدمان و معماری داخلی جایگاه خود را حفظ کرده است. از دکوراسیون کلاسیک و سنتی گرفته تا دکوراسیون مدرن! در ادامه ابتدا به معرفی مختصری از فرش ایرانی می پردازیم; سپس به کاربرد فرش ایرانی در دکوراسیون مدرن!
انواع فرش ایرانی
فرشهای ایرانی بر اساس ابعاد، جنس، نوع نقشه، طرح و حتی نقش منحصربهفرد هر خطه از ایران; به چندین دسته طبقهبندی میشوند که ما در اینجا در مورد هریک از انواع فرش ایرانی، توضیح مختصری ارائه میکنیم. سپس به چگونگی کاربرد فرش ایرانی در دکوراسیون مدرن میپردازیم.
انواع فرش بر اساس اندازه و ابعاد
اگر بخواهیم فرش ایرانی را بر اساس ابعاد آن طبقه بندی کنیم; باید بگوییم فرشهای ایرانی بر اساس ابعاد به قالی; قالیچه، دو زرع، زرع و نیم، زرع و چارک، کلگی، پردهای، کناره و پادری تقسیم میشوند. قالیهای دستبافت معمولاً در سایزهای 24 متری، 18 متری، 15 متری، 12 متری، 9 متری و 6 متری بافته میشوند; اما ابعاد قالیچهها غالباً 4 متری و 3 متری است. دقت داشته باشید که به فرشهای با ابعاد 120 و 150 یا 170 سانتی دیگر قالیچه نمیگویند; نام تخصصی این فرشها زرع و نیم است.
انواع فرش بر اساس جنس و نوع نخ
اگر بخواهیم فرش ایرانی را بر اساس جنس و نوع نخ آن طبقهبندی کنیم; باید بگوییم فرشهای ایرانی بر اساس جنس و نوع نخ; به انواع فرش تماماً پشمی، فرش چله پشمی، فرش تماماً ابریشم، فرش کف ابریشم، فرش گل ابریشم و فرش سوف تقسیم میشوند.
انواع فرش بر اساس نوع نقشه و طرح
طرح و نقش شکارگاه
طرح و نقش بته جقه
طرح و نقش اسلیمی
طرح و نقش افشان
طرح و نقش شاهعباسی
طرح و نقش ترکمن
طرح و نقش گل فرنگ
طرح و نقش درختی
طرح و نقش ترنج
طرح و نقش گلدانی
طرح و نقش ریزماهی
طرح و نقش محرمات
طرح و نقش محرابی
طرح و نقش خشتی
طرح و نقش ابنیه اسلامی
انواع فرش بر اساس هر خطه از ایران
فرش تبریز:
شهر تبریز یکی از قدیمیترین شهرهای ایران است; که از دوران صفویه تا کنون، هنر فرشبافی آن زبانزد خاص و عام بوده است. فرش تبریز معمولاً از جنس پشم یا ابریشم است و مژههای فرش تبریز معمولاً کوتاه و غالباً ریزبافت است. در فرشهای تبریز معمولاً از تکنیک سایه روشن استفاده میشود و همین امر باعث ایجاد عمق در طرح فرش میشود.
فرش قم:
شهر قم نیز یکی از شهرهای ایران است که در هنر فرشبافی حرفی برای گفتن دارد. فرش قم معمولاً با طرح و نقشهای شاهعباسی، محرابی، محرمات و ترنج بافته میشوند و بافت آنها بسیار ظریف است.
فرش دستباف خراسان جنوبی (بیرجند، روستای مود، روستای دُرُخش):
استان خراسان جنوبی یکی از خطههایی است; که صنایع دستی بسیار منحصربهفرد و خاص خود را دارد. صنعت و هنر فرشبافی و قالیبافی در این منطقه از گذشتههای دور بسیار زبانزد بوده است. فرش مود یکی از مشهورترین فرشهای جهان بوده و هست. نقشهای خاص فرش بیرجند، مود و درخش معمولاً نقشهای ریزهماهی، ماهی ترنجدار، نقش سعدی، نقشه درختی و غیره هستند. امروزه متأسفانه به دلایلی مثل رشد شهرنشینی و البته افزایش قیمت متریال و مواد اولیه فرشبافی و افزایش دستمزد فرشبافان، صنعت فرشبافی روستای مود و کلاً خراسان جنوبی به شدت از رونق افتاده است. تقریباً دیگر نسبت به گذشته در روستای مود کسی در صنعت فرش فعالیت نمیکند.
بسیاری از مناطق دیگر ایران از جمله اصفهان، کاشان، مشهد، شیراز، زنجان، لرستان، بلوچستان، بندر ترکمن و غیره; در هنر فرشبافی و قالیبافی بسیار پر آوازه هستند. اما اگر بخواهیم از هنر ارزشمند هر یک از این نواحی بنویسیم; این مقاله بسیار طولانی شده و مطلب اصلی یعنی کاربرد فرش ایرانی در دکوراسیون مدرن بیاجر میماند.
کاربرد فرش در دکوراسیون مدرن
امروزه با توجه به ظهور سبکهای مدرن در معماری داخلی; بعضی افراد فکر میکنند که دیگر نمیتوانند در چیدمان منزل، کافه، رستوران یا محیط زندگی و کاری خود از فرشهای اصیل ایرانی استفاده کنند. اما این نگرش کاملاً غلط استبود فرش ایرانی به دلیل تنوع طرح، رنگ و ابعاد همیشه در بیشتر سبکهای دکوراسیون داخلی، از جایگاه ویژهای برخوردار بوده است.
1. استفاده از فرش ایرانی برای پوشش کف
در بسیاری از طراحیهای مدرن دکوراسیون داخلی، دیده میشود که طراح از مبلمان، المانها و اکسسوریهای مدرن و ساده برای دیزاین داخلی استفاده کرده; اما در کنار همهی این سادگیها استفاده از فرش برای رنگ و لعاب دادن به دکور را ترجیح داده است. در واقع در اکثر سبکهای مدرن و معاصر مثل; سبک معاصر یا کانتمپوراری، مدرن اواسط قرن بیستم، نئوکلاسیک، سبک انتقالی، روستیک و غیره و البته در سبک دکوراسیون هنری ایرانی اصیل; فرش جزو عناصر اصلی و کالای لوکس این نوع دکوراسیونها به حساب میآید.
در بیشتر این سبکها میتوان از همه نوع فرشهای اصیل ایرانی; بر اساس رنگ و اندازه و مطابق با سلیقه شخصی و البته هارمونی نقش فرش با سبک مورد نظر، استفاده کرد. معمولاً برای دکوراسیونهای مدرن با مبلمان و اکسسوریهای با نقوش ساده و کلاً طیف رنگی خنثی و مونوکروم; فرشهای ایرانی قرمز، لاکی و کلاً با طیف رنگی گرم و شاید هم رنگهای سورمهای و تیره در نظر گرفته میشوند. برای این نوع سبکها در انتخاب اندازهی فرش نیز باید خیلی دقت شود. معمولاً برای سبکهای مدرن از فرشهای ایرانی با اندازههای قالیچه، دو زرع، زرع و نیم، کلگی، کناره و غیره استفاده میشود; و از فرشهای با ابعاد بزرگ کمتر استقبال میشود.
مطلب پیشنهادی: دکوراسیون خانههای کوچک، همه آن چیزی که باید بدانید |
برای سبکهای مینیمال و خیلی ساده بهتر است از فرشهایی استفاده شود که پترن باز و سادهای دارند و خیلی شلوغ و رنگارنگ نیستند.
این روزها در بعضی از سبکهای دکوراسیون داخلی، مثل سبک روستیک یا بوهمیایی; فرشهای دستباف ایرانی نخنما و ساییده و سنگشور شده بسیار پرطرفدار شده اند.
2. استفاده از فرش ایرانی به عنوان پاف و پارچه مبلی
در بسیاری از سبکهای مدرن و معاصر مثل سبک روستیک و بوهمیایی، و حتی سبکهای ساده دیگر، استفاده از پاف خیلی ترند شده و پافهایی با روکش فرشهای دستباف ایرانی جایگاه محبوبی دارند. همچنین در طراحی روکش بعضی از مبلمانها نیز از فرشهای اصیل ایرانی استفاده میشود.
3. استفاده از فرش ایرانی به عنوان کوسن
کوسنها و بالشتکهای گوناگون جزو یکی از پرطرفدارترین اکسسوریها در چیدمان دکوراسیون داخلی شناخته شده است. در بسیاری از سبکهای مدرن و امروزی; استفاده از کوسنها و بالشتکهای دوخته شده از تکههای فرش ایرانی; به خصوص گلیمهای با نقوش هندسی و قالیچههای ترکمن بسیار به چشم میخورد.
4. استفاده از فرش ایرانی به عنوان تابلو
بعضی از نقشههای زرع و نیمهای ایرانی آنقدر ارزشمند، نفیس و زیبا هستند که جایگاهشان روی زمین و برای پا خوردن نیست; آنهایی که قدر این هنر را میدانند بسیاری از فرشهای ایرانی را در منزل یا محیط کار خود به دیوار میزنند و مثل یک تابلو از زیبایی آن لذت میبرند.
در سبکهای مدرن، بعضیها تکههای فرشهای قدیمی و کهنه پا خورده و نخنما شده را برش زده و قاب میکنند; و از همان تکهها تابلوهایی در ابعاد مختلف ساخته و از زیبایی آن قسمتهای فرش لذت میبرند.
نکته پایانی
فرش ایرانی از اصالت و قدمت دیرینهای برخوردار است که از گذشته تا همین امروز محبوبیت خود را چه در سطح داخلی و چه در سطح جهانی حفظ کرده است. هنوز که هنوزه این نوع فرش یک کالای لوکس محسوب میشود; و به دلیل تنوع در نقش و رنگ و البته ابعاد، برای انواع دکوراسیون کلاسیک و مدرن کاربرد ویژهای دارد.
بحث انواع فرش ایرانی بسیار بحث گستردهای است; که امیدواریم در مقالات بعدی بتوانیم به صورت کامل و دقیق به تعریف و توضیح آن بپردازیم. در این مقاله سعی کردیم بگوییم برخلاف تصور برخی افراد این روزها نه تنها در دکوراسیون مدرن و معاصر فرش ایرانی از مد نیافتاده; بلکه از محبوبیت روز افزونی برخوردار است.
